Dodaj ofertę za darmo

Kontrola Urzędu Dozoru Technicznego

2006-06-08

Kontrole Urzędu Dozoru Technicznego


Działalność Urzędu Dozoru Technicznego wynika z ustawy o dozorze technicznym z dnia 21 grudnia 2000 r. (Dz. U. Nr 122, poz. 1321 z późn. zm.), która określa zasady, zakres i formy jego funkcjonowania. Wśród różnych zadań wykonywanych przez UDT najważniejsza jest inspekcja urządzeń technicznych, polegająca na ocenie ich zgodności z wymaganiami warunków technicznych i stanu technicznego. Pozytywny wynik inspekcji skutkuje wydaniem decyzji zezwalającej na dalszą eksploatację lub jej zakazującej. Na mocy ww. ustawy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów urządzeń podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. Nr 120, poz. 1021 z późn. zm., Dz. U. z 2003 r. Nr 28, poz. 240). Są to z jednej strony urządzenia ciśnieniowe, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego, zbiorniki bezciśnieniowe przeznaczone do magazynowania i transportu materiałów trujących, żrących i ciekłych zapalnych oraz urządzenia do ich napełniania i opróżniania. Drugim rodzajem urządzeń objętych dozorem są maszyny służące do przemieszczania osób lub ładunków w ograniczonym zasięgu. Rozróżnia się kilka rodzajów badań wykonywanych przez inspektorów UDT. Przed wydaniem decyzji o umieszczeniu urządzenia na rynku po raz pierwszy inspektor przegląda towarzyszącą mu deklarację zgodności. Jeżeli wytwórca w deklaracji zgodności stwierdza, że urządzenie jest gotowe do pracy, to czynności inspektora sprowadzają się do sprawdzenia zgodności dokumentacji z przedstawionym urządzeniem. Jeżeli bezpieczna praca urządzenia zależy od prawidłowego montażu, inspektor przeprowadza badanie odbiorcze mające na celu stwierdzenie, że montaż został przeprowadzony zgodnie z instrukcją wytwórcy i przepisami o dozorze technicznym. W odstępach czasu wyznaczonych przepisami o dozorze technicznym przeprowadzane są badania okresowe, mające na celu sprawdzenie, czy stan urządzeń nie uległ pogorszeniu w sposób zagrażający bezpiecznej eksploatacji. Jeżeli stan urządzenia zagraża bezpieczeństwu, inspektor wydaje decyzję zabraniającą dalszej pracy. Po usunięciu usterek wykonuje doraźne badania eksploatacyjne. Ponadto badania doraźne wykonywane są po każdej modernizacji, a także wypadku lub niebezpiecznej awarii. Jeżeli inspektor uzna to za konieczne, może dodatkowo przeprowadzić doraźne badanie kontrolne.
Kontrola maszyn i urządzeń podlegających dozorowi technicznemu Odrębnie należy kontrolować maszyny i urządzenia podlegające dozorowi technicznemu. Według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. z 2002 r. Nr 120, poz. 1021 z późn. zm„ Dz. U. z 2003 r. Nr 29, poz. 240) są to następujące rodzaje urządzeń technicznych:
1) urządzenia ciśnieniowe, w których znajdują się ciecze lub gazy pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego: a) kotły parowe o pojemności większej niż 2 dm3, przeznaczone do wytwarzania pary z cieczy z użyciem ciepła uzyskiwanego z paliwa w wyniku reakcji egzotermicznej lub z energii elektrycznej, b) szybkowary ciśnieniowe, c) kotły cieczowe o pojemności większej niż 2 dm3, przeznaczone do podgrzewania cieczy bez zmiany jej stanu skupienia z użyciem ciepła uzyskiwanego z paliwa w wyniku reakcji egzotermicznej lub z energii elektrycznej, z wyjątkiem kotłów cieczowych w instalacjach systemu otwartego, d) zbiorniki stałe, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów x dm3, a nadciśnienie wyższe niż 0,5 bara, przeznaczone do magazynowania cieczy lub gazów albo prowadzenia w nich procesów technologicznych, z wyjątkiem grzejników i nagrzewnic powietrza, zbiorników w instalacjach ziębniczych o iloczynie nadciśnienia i pojemności nie większym niż 300 barów x dm3, zbiorników w instalacjach chłodniczych z rur o średnicy nie większej niż DN 25, z kolektorami i rozdzielaczami o pojemności każdego z nich nie większej niż 100 dm3 i przekroju nie większym niż 2 dm2 oraz zbiorników stanowiących obudowy urządzeń elektrycznych, przewodów energetycznych i telekomunikacyjnych, e) zbiorniki przenośne - zmieniające miejsce między napełnieniem a opróżnieniem - o pojemności większej niż 0,35 dm3 i nadciśnieniu wyższym niż 0,5 bara, przeznaczone do magazynowania lub transportowania cieczy lub gazów, z wyjątkiem pojemników aerozolowych jednorazowego użytku i pojemników przeznaczonych do transportu i dystrybucji napojów gazowanych, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest nie większy niż 500 barów x dm3, a nadciśnienie jest nie wyższe niż 7 barów, f) zbiorniki na gaz skroplony lub sprężony, służące do zasilania silników spalinowych w pojazdach, g) zbiorniki, w tym cysterny do przewozu materiałów nieza-liczonych jako niebezpieczne, które są pod ciśnieniem napełniane, opróżniane lub przewożone, dla których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest większy niż 50 barów x dm3, a nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bara, h) wytwornice acetylenu, stałe i przenośne, przeznaczone do wytwarzania acetylenu w wyniku reakcji chemicznej między węglikiem wapnia a wodą oraz zasobniki węglika wapnia, zbiorniki acetylenu przeznaczone do magazynowania, schładzania i osuszania, a także rurociągi technologiczne acetylenu wraz z osprzętem, przeznaczone do transportu acetylenu w obrębie instalacji, niezależnie od średnicy nominalnej DN, i) rurociągi pary łączące kocioł z turbogeneratorem, j) rurociągi przesyłowe i technologiczne, w części stanowiącej urządzenia techniczne w rozumieniu przepisów o dozorze technicznym, do materiałów niebezpiecznych o właściwościach trujących, żrących i palnych pod nadciśnieniem wyższym niż 0,5 bara i o średnicy nominalnej większej niż DN 25, wyprodukowane lub przebudowywane po dniu wejścia wżycie rozporządzenia, przeznaczone do: - gazów sprężonych, gazów skroplonych, gazów rozpuszczonych pod nadciśnieniem, par oraz tych cieczy, dla których nadciśnienie pary przy najwyższej dopuszczalnej temperaturze jest wyższe niż 0,5 bara, - cieczy, których nadciśnienie pary przy najwyższej dopuszczalnej temperaturze jest niższe niż 0,5 bara i iloczyn nadciśnienia dopuszczalnego cieczy i średnicy nominalnej rurociągu DN jest większy niż 2000 barów;
2) zbiorniki bezciśnieniowe i zbiorniki o nadciśnieniu nie wyższym niż 0,5 bara, przeznaczone do magazynowania materiałów niebezpiecznych o właściwościach trujących lub żrących oraz do magazynowania materiałów ciekłych zapalnych, których prężność pary w temperaturze 50°C jest nie większa niż 3 bary, a temperatura zapłonu nie jest wyższa niż 61°C, z wyjątkiem zbiorników w instalacjach zasilania silników spalinowych pojazdów i zbiorników o pojemności nie większej niż 1000 dm3;
3) zbiorniki, w tym cysterny, do przewozu materiałów niebezpiecznych, dopuszczone na podstawie przepisów odrębnych, z wyłączeniem zbiorników ładunkowych, będących integralną częścią konstrukcji statku żeglugi śródlądowej i objętych nadzorem technicznym instytucji klasyfikacyjnej;
4) duże pojemniki do przewozu luzem materiałów niebezpiecznych (DPPL) określone w przepisach odrębnych;
5) urządzenia do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych;
6) maszyny służące do przemieszczania osób lub ładunków w ograniczonym zasięgu: a) wciągarki i wciągniki, b) suwnice, c) żurawie, d) układnice, e) dźwigniki (podnośniki), w tym systemy do parkowania samochodów, z wyjątkiem dźwigników stanowiących wyposażenie pojazdów, dźwigników do pochylania stołów technologicznych i dźwigników przenośnych z napędem ręcznym, f) wyciągi towarowe, g) wyciągi statków, h) podesty ruchome, i) urządzenia dla osób niepełnosprawnych, j) schody i chodniki ruchome, k) przenośniki okrężne kabinowe i platformowe, I) wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia;
7) dźwigi do transportu osób lub ładunków, dźwigi budowlane i dźwigi towarowe małe;
8) dźwignice linotorowe;
9) przenośniki kabinowe i krzesełkowe o ruchu obrotowym, przeznaczone do celów rekreacyjno-rozrywkowych;
10) urządzenia techniczne służące do przemieszczania kontenerów przy pracach przeładunkowych;
11) urządzenia załadowcze, wyładowcze lub podające ładunki w ciągach technologicznych przeładowczych;
12) układarki do układania torów, wypornice, żurawie i korektory położenia służące do zawieszania i regulacji sieci trakcyjnej;
13) przeciągarki pojazdów szynowych;
14) osobowe i towarowe koleje linowe;
15) wyciągi do przemieszczania osób w celach turystyczno-sportowych;
16) pomosty ruchome z zespołami napędowymi w przystaniach promowych. Podczas kontroli trzeba sprawdzić w szczególności: a) aktualność dopuszczenia maszyny lub urządzenia do ruchu przez inspektora UDT, b) uprawnienia i kwalifikacje pracowników obsługujących i konserwujących ww. urządzenia. Stwierdzenie nieprawidłowości w jednym lub drugim zakresie powinno skutkować zatrzymaniem przez inspektora BHP pracy urządzenia lub odsunięciem od pracy pracownika nieposiadającego wymaganych uprawnień.
Fakty nieprawidłowości powinny być szczegółowo odnotowane w protokole w celu ich identyfikacji, a następnie sformułowania wniosków naprawczych. Inspektor BHP powinien orientować się w zakresie kontroli urządzeń podlegających dozorowi technicznemu przeprowadzanej przez inspektora dozoru technicznego. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 października 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń transportu bliskiego (Dz. U. z 2003 r. Nr 193, poz. 1890) określa warunki techniczne dozoru technicznego w zakresie eksploatacji następujących urządzeń transportu bliskiego: wciągarek i wciągników, suwnic, żurawi i układnie, wyciągów towarowych i podestów ruchomych, urządzeń dla osób niepełnosprawnych oraz schodów i chodników ruchomych, przenośników okrężnych kabinowych i platformowych, dźwigów - w szczególności do transportu osób lub ładunków, dźwigów budowlanych i dźwigów towarowych
małych, dźwignic linotorowych, urządzeń technicznych służących do przemieszczania kontenerów przy pracach przeładunkowych, wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia oraz dźwigników przeznaczonych do przemieszczania ładunków nieprostoliniowo, w tym systemów do parkowania samochodów. Wszystkie wyżej wymienione urządzenia są określane w przepisach mianem „urządzeń transportu bliskiego" (w skrócie UTB). Trzeba pamiętać, że producent zapewnia prawidłową pracę urządzenia pod warunkiem nieprzekraczania maksymalnej wielkości obciążenia wyrażonej w kilogramach lub tonach, dla której zaprojektowano UTB.
Rozporządzenie definiuje szereg innych pojęć przydatnych w ocenie warunków pracy związanych z użytkowaniem UTB: • niebezpieczne uszkodzenie -to nieprzewidziane uszkodzenie UTB, w wyniku którego UTB nie nadaje się do eksploatacji lub jego dalsza eksploatacja stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska, • strefa niebezpieczna - to strefa w obrębie lub wokół UTB, w której występuje zagrożenie bezpieczeństwa lub zdrowia ludzkiego, • osoba narażona - osoba znajdująca się w strefie niebezpiecznej, • nieszczęśliwy wypadek - zdarzenie nagłe, które spowodowało śmierć, trwałą lub czasową niezdolność do pracy osób narażonych.
W zależności od złożoności urządzenia i stopnia zagrożeń związanych z jego eksploatacją są stosowane różne formy dozoru technicznego i różna częstotliwość przeprowadzania badań sprawności danego urządzenia. Formy dozoru technicznego i terminy badań technicznych urządzeń transportu bliskiego określa załącznik 1 do rozporządzenia, natomiast częstotliwości przeglądów konserwacyjnych załącznik 2 do rozporządzenia. Szczegółowe wymagania odnośnie urządzeń podlegających UDT zawarto w kolejnych rozdziałach poradnika.